Css Tarayıcı Desteği

Daha önce de üstüne basıldığı gibi CSS için tarayıcı desteği son yıllarda çok gelişmiştir. Ne yazık ki tüm tarayıcı üreticileri açık standartları kullanmakla ilgilenmemektedir, bu yüzden bahsedilen bu desteğin miktarı tarayıcıdan tarayıcıya değişmektedir. Bunun yanında taraycılarda beklendiği biçimde davranmamalarına yol açan yazılım hataları da bulunmaktadır.

Şu anda (2004) CSS desteği en üst düzeyde olan tarayıcılar Mozilla (ve Gecko üzerine kurulu diğer tarayıcılar: Firefox, Camino, Netscape 6+), Opera ve Safari (WebCore üzerine kurulu diğer tarayıcılar: OmniWeb 4.5 ve daha ileri sürümleri). Internet Explorer 6/Win aynı derecede CSS desteği sunmaz, ama yine de en temel işleri yapmanıza izin verir. Internet Explorer 5/Mac CSS1 için çok iyi desteğe sahiptir ancak CSS2’yi o kadar iyi desteklemez. Windows için IE 5.* bir miktar destekler ama dikkat etmeniz gereken bazı sorunları vardır. Internet Explorer’ın daha önceki sürümleri bahsetmeye değmeyecek derecede az destek sağlamaktadır. Aynı şey Netscape’in 6’dan önceki sürümleri için de geçerlidir.

Birçok insan şu anda Windows altında Internet Explorer kullanmakta olduğundan tarayıcıyı en küçük ortak bölen olarak düşünmelisiniz. Bu, daha iyi CSS desteği olan tarayıcılar için olan tasarımınızda onların yeteneklerini kullanmamalısınız ya da kullanmayacaksınız anlamına gelmez.

Kullanımda olan tarayıcıların tümü, grafiksel olarak çekici bir düzen yaratmak amacıyla tamamıyla CSS kullanan web sitelerini çözümlemek için gereken seviyede CSS desteğine sahip değildir. Ama ne mutlu ki, birçok web sitesine uğrayan ziyaretçilerin çok çok azı CSS-tabanlı sayfa düzenini doğu biçimde çözümleyemeyecek kadar eski tarayıcı kullanmaktadır.

Bu insanların tamamıyla dışarıda bırakılmayacaklarını belirtmek gerek. Doksanlarda, “yanlış” tarayıcı (aslında Windows için Internet Explorer dışındaki herhangi bir tarayıcı) kullananları, sayfaları doğru görebilmeleri için tarayıcılarını güncellemeleri gerektiğini belirten bir sayfaya yönlendirmek için kullanılan kontrol betikleri çok popülerdi.

Şimdilerde destelenmeyen tarayıcıları ele almanın daha iyi yöntemleri var. Mantıklı ve semantik XHTML kullanmanın bir büyük avantajı da CSS olmasa dahi dökümanları erişilebilir kılmasıdır. — Sayfanın nasıl göründüğü — desteklenen bir tarayıcıyla aynı olmayacaktır ama içerik yine ordadır. Birçok durumda, sitenin ziyaretçilerinin çoğu için, içerik sunumdan çok daha önemlidir. Bu yüzden desteklenmeyen tarayıcı kullananları tamamen dışarda bırakmaktansa stil uygulanmamış bir sayfa görüntülmek daha iyidir.

Bunu yapmanın değişik yöntemleri vardır. En sık kullanılan yöntemlerden biri ilgili CSS dosyasına bağlantıyı sağlamak için @import kullanmaktır. Netscape 4 ve daha eski tarayıcılar @import bildirimini tanımazlar ve CSS dosyasını alamazlar. CSS’i tarayıcılardan gizlemenin bir çok yöntemi vardır. CSS’i gizleme yöntemlerinin çoğunun kullandığı ortak nokta web tarayıcılarının CSS kodunu ele alışlarındaki yazılım hatalarıdır. Bunun anlamı, CSS’i gizlemek için kullanılan yazılım hatasını düzelten ama CSS’in bazı bölümlerini gizlemeyi gerektiren eksikliği gidermeyen bir güncellemenin yapılabileceği riskinin varlığıdır. işte bu yüzden sırtınızı CSS atlatma yöntemlerine (CSS hacks) ne kadar az yaslarsanız o kadar iyidir.

Tabii ki tarayıcı kontrolü ve farklı tarayıcılara farklı CSS yönlendirmesi yapmak (ya da hiç CSS göstermemek) için sunucu tarafı teknolojilerini kullanabilirsiniz. Bunu yaparsanız kullandığınız betiği sürekli güncel tutmaya dikkat edin çünkü bir güncelleme ya da yeni bir tarayıcı çıkması durumunda hatalı CSS yönlendirmesi yapıyor duruma düşebilirsiniz.

Erişebilirlik

Erişilebilirlik, bir web sitesinin erişilebilir kılmak için en önemli neden bu olsa da sadece engelli ziyaretçilerin kullanımını desteklemek değildir. Erişilebilir bir web sayfası engelli ya da değil herkes için en iyi şekilde düzenlenmiş ve çalışır ve farklı web tarayıcılar veya araçlar kullanan çok sayıda insan tarafından erişilebilir olması demektir.

Bir web sitesinin erişilebilir yaptıkça o sayfanın daha az çekici olacağı ya da erişilebilir olmayan bir web sayfasından çok farklı görüneceği sık rastlanan bir yanlış algılamadır. Bu kesinlikle doğru değildir. Erişilebilirlik görünümü etkilemek zorunda değildir.

Erişilebilirliğin herkese nasıl faydası olabileceğine bir örnek: Bir web sayfası bir seminere kayıt olmak amacıyla hazırlanmış bir form içermektedir. Formu kullanarak, seminere üç şehirden hangisinde katılınacağı seçilebilmektedir. Her şehrin adı bir seçim düğmesinin (radio button) yanında yer almaktadır. Eğer formu yaratan kişinin aklında erişilebilirlik yoksa grafiksel bir tarayıcı kullanan kişilerin bir şehir seçmek için imleçlerini minik seçim düğmesinin üzerine getirip tıklamaları gerekecektir. Geliştirici erişilebilirlik konusunu biliyorsa ve her seçim düğmesinin yanındaki etiketleri elemanı ile kodlamışsa şehir seçmek için isimlerine de tıklanabilecektir. Sizce formu kullanan herhangi biri için hangisi daha basittir?

Semantik ve iyi yapılandırılmış XHTML kullanmak sizi erişilebilir web sitelerine oldukça yaklaştıracaktır. Bir dökümanın ne kadar erişilebilir olduğunu anlamak için o dökümanı Lynx gibi metin tabanlı bir tarayıcıda görüntülemeye çalışıp içeriğinin ne kadar anlam ifade edebildiğine bakın. Bu yapmanız gereken erişilebilirlik testlerinden en küçüğü de olsa iyi bir başlangıç olacaktır.

Grafik Tarihi

Grafik ve tasarımın tarihi, MÖ 14,000′lerde yapılmış mağara resimlerine ve İÖ 4.yy’da yazının başlamasına dayandırılabilir. Sonraları daha çok el yazması dini içerikli kitaplar ilk yayınlar olacaktır. Johann Gutenberg’in Avrupa’da 1450′lerde hareketli matbaa’yı icadı ıle kitaplar yaygınlaşmaya başlamıştır. O dönemlerde entelektüel düşünce, din etrafında olduğundan ilk basılıp dağıtılmaya başlanan kitaplar dinsel kitaplardır. Basılı yayınlar için harf ve metin dizimi erken dönem grafik tasarım pratikleridir.

Asıl çıkış noktası ise; sanayileşme ve modern yaşama geçiş ile, özellikle de fotoğrafın keşfi ile ortaya çıkan İzlenimcilik ve Post-İzlenimcilik akımlarının sonrasında başlamıştır. Çünkü resim sanatı farklı bir yöne ilerlemeye başlamış ve grafik tasarım, afiş, ürün kataogları ve benzeri. öne çıkmaya başlamıştır. Gazetenin ortaya çıkmasıyla reklam ve tanıtım öne çıkmıştır. Örnek; ürün katalogları ilk önceleri fotoğraflarla değil gravür baskılar ile yapılmaktaydı. İşlerin tanıtımını ve duyurusunu yapan afişler de kendi içerisinde ayrı bir alan haline geliyordu. Bu alanlarda ilk çalışanlar da grafiker, grafik sanatçısı veya tasarımcı değil ressamlardı. Bu yüzden resimsel özellikleri önde, tipografik özellikleri geri planda kalıyordu. Fakat baskı tekniklerinin ilerlemesi, fotoğrafın geliştirilmesi ve tipografinin önem kazanması ile özellikle afiş tasarımı ve dolayısıyla grafik sanatlar resimden ayrı, tasarımın birer dalı olarak ortaya çıkmıştır.

Türkiye’de İbrahim Müteferrika ilk defa 14 Aralık 1727′de Müteferrika Matbaası kurulmuştur. Burada basılan kitaplar dünya kitap tarihine ve Osmanlı kültürü tarihine dair önemli bilgiler vermektedir. Bu matbaada 1729-1742 tarihleri arasında 16 kitap basılmıştır. 1729′da “Vankulu Lugati” Arapça harflerle ilk basılan kitaptır. Katip Çelebi’nin 1732′de basılan “Cihannuma”sı içinde harita ve çizimler vardır. J. B Holderman’ın “Grammaire Turque” kitabı 1730′da Osmanlı’da Latin alfabesini kullanan ilk baskı olmuştur. 1732 yılında basılan “Tarih-i Hind-i garbi” (Amerika’nin keşfi), Amerika hakkında Müslüman bir yazar tarafından yazılan ilk kitaptır, 13 tahta baskı içerir.

1891-1896 arasında William Morris tasarladığı kitaplarla zamanına göre çok başarılı grafik tasarım işler üretmiştir. William Morris’in isleri, grafik tasarım için bir pazar olduğunu göstermiştir. Bu dönemler tasarımın sanattan ayrılmaya başladığı dönemlerdir. Ayrıca Münch pre-refaeritler ortaya çıkmıştır. Bu pre-refaeritler; resimleri idealize edilmiş, hayali, gerçek dışı kadın ve erkek tipolojisi, duygunun ve aşkın yüceliğine yönelik resimlerdir. Bu resimlerde anlatım yalınlaşmış, detaylar kaybolmuştur. İzleyenin baktığında hemen anlayabilmesi amaçlanmıştır. Münch’ün resimleri de grafik tasarım alanında yapılan ön hazırlık çalışmaları olarak kabul edilmektedir.

Birinci Dünya savaşı sonrasında 19.yy’ın sanat ve tasarım görüşlerine tepki olarak yeni düşünceler oluşmaya başlamıştır. 1919′da Almanya’nin Weimar şehrinde kurulan Bauhaus okulu sanat ve tasarım alanında birçok yeniliğin öncüsü olmuştur.

Günümüzde Grafik tasarım büyük ölçüde bilgisayar programları aracılığı ile yapılmaktadır.

Grafikerlik Mesleği

Dünyadaki iletişim teknolojilerinin sürekli gelişmesi, toplu iletişim araçlarının çeşit ve sayı olarak çoğalması, ülkeleri ve kültürleri birbirlerine daha çok yaklaştırmaktadır. Bu durum özellikle görsel iletişimin önemini bir kat daha artırmaktadır.

Grafik tasarım görsel bir iletişim sanatıdır. İletişim olanaklarının sürekli geliştiği günümüzde hayatın her alanında iletişim teknikleri ve görsellik ön plana çıkmaktadır. Böyle bir ortamda da özellikle tanıtım ve reklam daha önemli hâle gelmektedir. İnsanlar arası iletişimi sağlayan araçlardan biri olan grafik sanatı bu alanlar içinde önemli bir yere sahiptir. Grafik sanatı içinde yaşadığı toplumla iç içe olan bir sanattır. İnsanlar her gün gazete, dergi, afiş, el ilânı, tanıtım broşürleri, ürün ambalajları, animasyonlar ve çizgi filmler gibi yüzlerce grafik tasarım ürünüyle karşılaşmaktadır. Bu nedenle, iletişim sektörü içinde yer alan grafik tasarım ürünleri geniş halk topluluklarını estetik açıdan etkilemekte ve yönlendirmekte etkin rol oynamaktadır. Grafik ürünlerinin anlatım gücü sözlü anlatımı aşmıştır. Grafik simgeler sayesinde aynı dili konuşmayan, yazmayan, hatta okuma-yazma bilmeyen insanlara aynı şeyleri anlatma olanağı vardır. Grafik sanatının temel işlevi; bir mesajı iletmek, bir ürün ya da hizmetin tanıtmını yapmaktır. Grafik alanında görsel iletişim yoluyla yazı, resim, fotoğraf ve çizim gibi grafik elemanları estetik kurallar çerçevesinde düzenlenmektedir. Grafik alanı çağdaş yaşamın pek çok alanı ile yakından ilişkilidir. Masa üstü yayıncılık alanı içinde yer alan gazete ve dergilerin sayfa düzenlemeleri, kitap, kaset ve CD kapaklarının tasarlanması gibi çalışmaların tümü birer grafik tasarım ürünüdür. Reklam ve tanıtım alanında üretilen firma logoları, basın ilânları, tabelâlar, dış mekânlarda kullanılan afişler gibi her türlü yazılı ve basılı malzemeler de grafik alanı içinde yer alır. Aynı şekilde televizyonlarda kullanılan grafik ve animasyonlar, ürünlerin etiket ve ambalajları, internette gördüğümüz web sayfaları (ağ sayfaları) gibi tasarımlar da doğrudan grafik alanı ile ilgilidir. Geçmişte grafik alanında elle çizilerek yapılan tasarımlar çizim masaları başında uzun saatler geçirilmesine ve yoğun emekler verilmesine yol açmaktaydı. Oysa bilgisayar teknolojilerinin hızla geliştiği günümüzde durum oldukça farklıdır. Bugün grafik alanındaki çalışmaların neredeyse tamamı bilgisayar ortamında gerçekleştirilmektedir. Grafik alanında bilgisayar yazılım ve donanımlarının kullanılması işlerin yapım süresini önemli oranda azaltmaktadır. Seri ve kaliteli üretim yapılabilmesine olanak tanıyan bilgisayar programlarının yanı sıra diğer teknolojik aletler, alanda çalışan kişiler için de kolaylıklar sağlamaktadır. Grafik Tasarım alanı hem teknik hem de sanatsal konularla ilgili olduğu için teknik alandaki gelişmeler çalışmaların estetik boyutuna ve yaratıcı fikirlere daha fazla zaman ayrılmasını beraberinde getirmektedir. Son yıllarda tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de reklamcılık ve grafik tasarım alanında önemli aşamalar kaydedilmiştir. Bu alanlara ayrılan bütçelerin büyüklüğü, yapılan işlerin kalitesi ile doğru orantılı olarak hızlı bir gelişme göstermektedir. Sektörel büyüme ise istihdam alanının genişlemesini ve yaratıcı düşünceye sahip gençlere daha faza ihtiyaç duyulmasını beraberinde getirmektedir.

Grafik Tasarım!

Grafik tasarım bir mesaj vermek bir görseli geliştirmek veya bir düşünceyi görselleştirmek için yazının ve görsellerin algılanabilir ve görülebilir bir düzlemde, iki boyutlu veya üç boyutlu olarak organize edilmesidir. Baskı, ekran, hareketli film, animasyon, iç mimari, ambalaj tasarımı gibi birçok ortamda uygulanabilir. Grafik tasarımında ve grafik sanatlarda, görsel sanatların temel ilkeleri olan hizalama, denge, karşıtlık, vurgulama, hareket, görüntü, oran, yakınlık, tekrarlama, ritm ve birlik geçerlidir.

Web Tasarımcının Terimler Sözlüğü

Erişilebilirlik
Erişilebilir bir web sayfası, donanım ve yazılım olarak ne kullanırlarsa kullansınlar ve sitede ne ile geziniyor olurlarsa olsunlar herkes için erişilebilir sitedir.

CSS (Cascading Style Sheets)
Bir dökümanın nasıl sunulacağını tanımlayan kurallar.

HTML (HyperText Markup Language)
Bir dökümanının yapısını kodlamada kullanılmakta olan dilidir.

Sunum
Bir web sitesinin görünümü (ya da duyuluşu).

Yapı
Bir dökümanın olmazsa olmaz parçaları ve içeriğinin mantıksal kodları.

Kodlama/İşaretleme (Markup)
Kodlayarak/işaretleyerek bir dökümana ve içeriğine yapısını ve anlamını verirsiniz. Web’de kodlama için HTML ve XHTML kullanılır.

Geçerleme
Geçerleme, bir dökümanın yazıldığı dilin kurallarına uyup uymadığını kontrol etmektir. Bir metnin yazım ve dil bilgisi hatalarını kontrol etmeye benzetilebilir.

W3C (World Wide Web Consortium)
Web siteler için belirtimler, kılavuzlar ve araçlar üreten organizasyon.

Web standartları
Web standartları, W3C ve diğer standart oluşumlar tarafından yayınlanan ve web tabanlı içeriğin yaratılması ve çözümlenmesi için kullanılan teknolojilerdir. Bu teknolojiler web’de yayınlanan dökümanların gelecekte de kullanılabilir ve olabildiğince erişilebilir olmasını sağlamak için tasarlanmışlardır.

XHTML (Extensible HyperText Markup Language)
XML’in kurallarına uyacak biçimde yeniden formüle edilmiş HTML.

XML (Extensible Markup Language)
HTML gibi görünen ama yazarın uygun elemanlar belirterek veriyi tanımlayabildiği kodlama dili